خارش واژن یکی از شایعترین مشکلات زنان است که میتواند گاهی به صورت موقتی و بیخطر ظاهر شود و گاهی نشانهای از یک مشکل جدیتر باشد. بسیاری از مقالات موجود تنها به علتهای کلی و روشهای معمول درمان میپردازند، اما در این مقاله قصد داریم علاوه بر بررسی جزئیات علمی و پایهای، به نکات ویژه و تکنیکهای کمتر شنیده شدهای برای درمان خانگی خارش واژن اشاره کنیم که به شما کمک میکند هم خارش واژن را در خانه و فوری بهبود دهید و هم از بازگشت مجدد آن جلوگیری کنید.
برای اینکه هر بیماری و عارضهای را درمان کنیم، اول از همه باید سراغ ریشه و علت آن برویم. تا زمانی که علائم را دقیق بررسی نکنیم، نمیتوانیم روش درستی برای بهبود خارش واژن انتخاب کنیم.
ما در این بخش علائم را به دو بخش تقسیم کردهایم:
یکی از اصلیترین عوامل خارش واژن، عفونت قارچی است. این نوع عفونت معمولاً با علائمی مانند ترشح سفید و غلیظ، سوزش و التهاب همراه است.
در این حالت، تعادل طبیعی باکتریهای مفید در واژن بههم میخورد و باکتریهای مضر رشد میکنند. بوی نامطبوع، ترشح خاکستری رنگ و خارش از نشانههای این نوع عفونت است.
بیشتر بخوانید: درمان گیاهی و خانگی عفونت زنان
واکنش بدن به مواد شیمیایی موجود در شویندهها، صابونها، پد و نوار بهداشتی، دستمالهای مرطوب یا حتی برخی انواع لباس زیر میتواند باعث خارش شود.
این مشکل بیشتر در دوران یائسگی یا در اثر مصرف برخی داروها رخ میدهد. خشکی میتواند باعث تحریک و خارش شود.
بیماریهایی مثل اگزما یا پسوریازیس میتوانند در نواحی تناسلی هم ظاهر شوند. در این حالت شاهد ضایعات پوستی و خارش مزمن در واژن هستیم.
شستوشوی مکرر با شویندههای قوی میتواند فلور طبیعی واژن را از بین ببرد و زمینهساز خارش شود. حفظ تعادل و استفاده از آب ولرم بدون مواد شوینده، بهترین راه پیشگیری است.
استفاده از لباس زیر غیرنخی و تنگ، عدم تعویض لباس زیر به صورت روزانه، خشک نکردن واژن و مرطوب بودن آن؛ میتوانند از عوامل بسیار مهم در ایجاد خارش واژن باشند.
رکود یعنی توقف یا کندی جریان مواد حیاتی مثل خون و لنف در بدن.
درست مثل آبی که راکد بماند و به مرور فاسد شود، رکود در بدن هم میتواند زمینهساز التهاب و عفونت شود؛ و عفونت یعنی شروع علائمی مثل خارش.
این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشود که تحرک کافی ندارند. نشستنهای طولانی، بیتحرکی و تنفس سطحی باعث تجمع مواد زائد در ناحیه لگن شده و محیطی مناسب برای رشد قارچها و باکتریها فراهم میکند.
در چنین مواردی، درمان خانگی خارش واژن فقط با گیاهان کافی نیست؛ بلکه باید سبک زندگی اصلاح شود، تحرک افزایش یابد و جریان طبیعی بدن دوباره فعال شود.
افزایش قند خون محیط واژن را برای رشد قارچها مساعد میکند. بسیاری از خانمهایی که کنترلی روی مصرف قند و شکر ندارند، همواره درگیر عفونت، ترشحات غلیظ و خارش هستند.
کافی است دو هفته شکر را حذف کنید، تا با این مشکلات هم خداحافظی کنید.
شاید عجیب بهنظر برسد، اما ارتباط مستقیمی بین سلامت روان و سلامت واژن وجود دارد. استرس مزمن میتواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و باعث بروز علائم پوستی از جمله خارش در ناحیه تناسلی شود.
نوسانات هورمونی، حتی خارج از دوران یائسگی یا بارداری، میتوانند باعث خشکی و تحریک واژن شوند. مثلاً کاهش سطح استروژن در اثر استرس شدید، رژیمهای غذایی سخت یا اختلالات تیروئیدی ممکن است زمینه ساز خارش باشد.
برخی داروها مثل آنتی بیوتیکها، داروهای ضدافسردگی یا حتی قرصهای ضدبارداری میتوانند تعادل باکتریایی واژن را برهم بزنند. عموما به این موضوع توجه نمیشود، اما میتواند علت اصلی خارش باشد.
کمبود ویتامینهای گروه B، ویتامین D و روی (Zinc) ممکن است باعث خشکی پوست و تحریکپذیری ناحیه تناسلی شود.
همیشه تغذیه حرف اول را در درمان هر عارضهای میزند.
تغذیه نقش مهمی در سلامت واژن هم دارد، و برخی غذاها میتوانند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم باعث تحریک و خارش شوند. غذاهای محرک معمولاً باعث افزایش حرارت بدن، تغییر در تعادل باکتریایی یا تحریک سیستم ایمنی میشوند.
این مواد غذایی شامل:
مصرف مداوم این نوع خوراکیها میتواند بدن را مستعد التهاب و عفونت کند. اگر مکرر درگیر خارش واژن میشوید، بهتر است اول از همه رژیم غذاییتان را بررسی کنید و از غذاهای ملایم، ضدالتهاب و طبیعی بیشتری استفاده کنید.
در ادامه به رژیم مناسب برای درمان خارش واژن اشاره خواهیم کرد.
در این بخش قصد داریم به نکاتی اشاره کنیم که برای هر نوع خارش واژن با هر علتی مفید باشد. پس اگر در مراحل اولیه هستید و به تازگی دچار خارش واژن شدهاید، میتوانید برای تسکین فوری خارش واژن از این روشها شروع کنید:
اگر سلامت واژن برای شما مهم است، از لباس زیر نخی استفاده کنید.
الیاف نخی به پوست اجازه میدهند تنفس کند و رطوبت اضافی سریعتر تبخیر شود. لباس زیر یا شلوار تنگ، گرما و رطوبت را حبس کرده و محیط رشد قارچ و باکتری را فراهم میکند.
روزانه حداقل یک تا دو ساعت، لباس زیر نپوشید و فقط یک دامن یا شلوار بسیار گشاد بپوشید. جریان آزاد هوا، التهاب و تعریق ناحیه را کاهش داده و حس خارش را کمتر میکند.
یک پارچه تمیز یا گاز استریل را در آب سرد قرار داده و به مدت ۵–۱۰ دقیقه روی ناحیه خارجی بگذارید. سرمای ملایم، التهاب را کم کرده و اعصاب تحریک شده را آرام میکند.
یک لیتر آب را بجوشانید، سپس یک مشت پونه خشک، یک مشت برگ مورد و یک قاشق غذاخوری اسفرزه اضافه کنید. و بگذارید ۱۰ دقیقه بجوشد، سپس کمی سرکه طبیعی اضافه کرده و بعد از ولرم شدن، ۵–۷ دقیقه در آن بنشینید.
این ترکیب خاصیت ضدباکتری، ضدقارچ و ضدالتهاب دارد و خارش و عفونت را به حداقل میرساند.
کمی روغن بادام شیرین یا ژل آلوورا به آرامی روی محل خارش بمالید. این مواد، علاوه بر آبرسانی و کاهش سوزش، دارای ترکیبات ضدالتهاب و ترمیمکننده هم هستند.
| علت خارش | دمنوش و گیاهان مناسب | خواص و ویژگیها |
|---|---|---|
| عفونت قارچی |
|
ضدقارچ، ضدباکتری، تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب |
| عفونت باکتریایی |
|
ضد باکتری، پاکسازی داخلی، کمک به تعادل فلور واژن |
| خشکی واژن |
|
مرطوبکننده طبیعی، ضدالتهاب، کمک به بازسازی بافت |
| التهابات پوستی |
|
ضدالتهاب، آرام بخش پوست، کاهش قرمزی و سوزش |
| رکود |
|
افزایش گردش خون، گرمکننده بدن، کمک به دفع مواد زائد |
| مقاومت به انسولین |
|
کاهش قند خون، افزایش حساسیت سلولی به انسولین، ضدالتهاب، تنظیم متابولیسم |
| استرس و اضطراب |
|
آرام بخش، کاهش تنش عصبی، بهبود خواب و تنظیم اعصاب |
| تغییرات هورمونی |
|
تنظیم هورمونهای زنانه، کاهش خشکی واژن، بهبود گردش خون |
مثل ماست پروبیوتیک طبیعی، کفیر، ساورکرات، کیمچی و سبزیجات تخمیری؛ برای تقویت فلور واژن و جلوگیری از رشد قارچ و باکتریهای مضر.
کاهش مصرف انواع شیرینی و کیک، نوشابه، سسها، نوتلا، بستنی، نان و برنج سفید و حتی قندهای طبیعی مثل خرما، توت، عسل، شیره و…
مثل اسفناج، کلم، کاهو؛ برای پاکسازی بدن و کاهش التهاب
دانه چیا، عدس، لوبیا، ماش، نخود، جو، تخمه کدو، کنجد، کلم بروکلی و اسفناج
برای جلوگیری از خشکی واژن، افزایش جریان طبیعی خون و کمک به دفع سموم
مثل روغن زیتون، آووکادو، مغزها؛ برای حفظ رطوبت پوست و بافتهای بدن
مثل سیر، زنجبیل، دارچین، زردچوبه؛ بهصورت تازه یا در غذاها و دمنوشها
| علائم | دمنوش مناسب |
|---|---|
| خارش ناشی از عفونت واژن | دمنوش آویشن نیوشا، چای کرنبری نیوشا یا پکیج کامل عفونت زنان |
| خارش ناشی از استرس و اضطراب | دمنوش آرامش نیوشا، دمنوش ضد افسردگی نیوشا، دمنوش معجون رویایی و دمنوش بابونه نیوشا |
| خارش ناشی از اختلالات کبدی، متابولیک، مقاومت به انسولین و تجمع سموم | دمنوش کبد نیوشا، روغن خارمریم کاژان، چای گزنه و برگ زیتون نیوشا |
| خارش ناشی از عفونتها و التهابات داخلی | دمنوش بومادران نیوشا |
| خارش ناشی از خشکی واژن و التهابات پوستی | خاکشیر نیوشا و روغن بادام شیرین کاژان |
| خارش ناشی از تغییرات هورمونی | دمنوش مریم گلی نیوشا، دمنوش فلفل کوهی نیوشا و دمنوش راز سلامتی نیوشا |
درمان خانگی خارش واژن در مراحل اولیه و موارد خفیف میتواند مؤثر باشد، اما اگر علائم ادامه دار یا شدید باشند، مراجعه به پزشک ضروری است.
با علائم زیر نباید درمان خانگی را ادامه داد و باید حتماً مشاوره تخصصی گرفت:
درمان خانگی خارش واژن و اصلاح سبک زندگی میتواند اقدام بسیار موثر و مهمی در بهبود خارش واژن باشد. اما در مواردی که این خارش مزمن شده و به درمانهای خانگی جواب نمیدهد، لطفا برای درمان تخصصی و پزشکی به متخصص مراجعه کنید.
برای حفظ سلامت و پیشگیری از عوارض جدی به نکات زیر دقت کنید:
