وقتی بدتان درد میکند و گلو کمی میسوزد و نشانههای سرماخوردگی را میبینید، شاید به این فکر کنید که سریع سراغ قرص سرماخوردگی، استامینوفن، آنتی هیستامین و… بروید. اما میدانید این داروها هیچ کمکی به درمان سرماخوردگی نمیکنند و فقط علائم را سرکوب میکنند؟
تازه در درازمدت میتوانند تاثیرات مخربی روی سیستم ایمنی بدن بگذارند.
در صورتی که درمان طبیعی سرماخوردگی با استفاده از گیاهان دارویی و دمنوشهای مناسب امنتر و موثرتر از هر قرصی برای درمان سریع سرماخوردگی در خانه است.
در ادامه این مقاله، با بهترین دمنوشها برای سرماخوردگی، ترکیبهای خانگی مؤثر و نکات طلایی مصرف آنها آشنا خواهید شد تا بتوانید با روشهای طبیعی و مطمئن، دوره درمان سرماخوردگی را راحتتر پشت سر بگذارید.
سرماخوردگی یکی از شایعترین بیماریهای فصلی است و تقریباً همه ما حداقل چند بار در سال آن را تجربه میکنیم. این بیماری معمولاً با علائمی مانند گلودرد، سرفه، آبریزش یا گرفتگی بینی، تب خفیف و بدن درد همراه است و میتواند انرژی روزانه شما را کم کند.
عامل اصلی سرماخوردگی، ویروسهای مختلف هستند که مرتب پیشرفتهتر میشوند. یعنی همانطور که جهان در حال تغییر و پیشرفت است، ویروسها هم برای بقای بیشتر خود تلاش میکنند و پیشرفتهتر میشوند.
اما فرقی نمیکند مبتلا به چه نوع ویروسی شده باشید، در ادامه برای درمان خانگی سرماخوردگی روشهایی را آموزش میدهیم که سریع، ایمن و موثر هستند.
اول دقت داشته باشید که ما جلوی هیچ یک از علائم سرماخوردگی نظیر آبریزش بینی، اشک ریزش و عطسه را نمیگیریم.
این مواد زائد انباشته شده در ریه و گلو از طریق همین علائم خارج میشوند و اتفاقا در روند بهبودی و درمان کامل موثر هستند.
اقداماتی که در ادامه توصیه میکنیم، روند درمان طبیعی سرماخوردگی هستند که میتوانند بدون عارضه، سرعت بهبودی را چند برابر کنند.
| عارضه یا علامت | روش طبیعی موثر |
|---|---|
| خارش، گزیدگی و خشکی گلو | به محض اینکه احساس درد و ناراحتی در گلو داشتید، با برگ خشک آویشن بخور انجام دهید و روزی سه فنجان دمنوش آویشن میل کنید. |
| گلودرد | علاوه بر موارد قبلی روزی سه بار با عرق آویشن غرغره انجام دهید. نکته: این روش برای کودکان ممنوع است |
| یبوست | یکی از نکات مهم در درمان سریع سرماخوردگی، نداشتن یبوست است. پس اگر دفع مناسبی ندارید، ناشتا یک قاشق خاکشیر و یک قاشق مرباخوری ترنجبین را همراه با آب ولرم ترکیب و میل کنید. |
| اسهال | اگر در دوران سرماخوردگی درگیر اسهال شدید از ترکیب عرق نعناع و بارهنگ میل کنید. نحوه مصرف: یک قاشق چایخوری بارهنگ را با یک لیوان عرق نعنا روی حرارت قرار دهید تا بجوشد و بعد از 2 تا 3 دقیقه از روی حرارت بردارید و بعد از خنک شدن به همراه مقدار کمی عسل میل کنید. |
| تب | آب سیب+ آب هندوانه+ آب لیمو شیرین را با هم ترکیب و هر ۶ ساعت یک لیوان میل کنید. |
| گرفتگی بینی (بدون آبریزش) | برای تسکین علائم سرماخوردگی، استفاده از بخور مخصوص سرماخوردگی همراه با روغنمالی بینی و شقیقهها با روغن بنفشه یا روغن بادام شیرین بسیار مؤثر است. این ترکیب باعث باز شدن مجاری تنفسی، کاهش التهاب و آرامش بیشتر بدن در دوران بیماری میشود. |
| سرفه خشک | تخم کتان را بو دهید تا قهوه ای رنگ شود و سپس پودر کنید و در عسل ریخته و روزانه یک تا دو قاشق میل کنید |
آویشن، تخم گشنیز، اوکالیپتوس، مرزنجوش، اسطوخودوس، زوفا، پونه و نعناع از بهترین گیاهان برای درمان سرماخوردگی هستند.
دقت داشته باشید که نیاز نیست حتما همهی گیاهان را استفاده کنید. هر کدام از گیاهان که دردسترس داشتید را برای تهیه بخور سرماخوردگی بکار ببرید.
هر بار یک مشت از ترکیب گیاهان را در یک کاسه آب بجوشانید و بخور بگیرید.
در ادامه دستورهای غذایی مناسب برای درمان سرماخوردگی ذکر شده است.
ابتدا پیاز را خرد کرده و با مقدار کمی روغن زیتون تفت دهید تا سبک و طلایی شود. گوشت یا مرغ را افزوده و کمی دیگر تفت دهید تا رنگ آن برگردد. سپس عدس شسته شده، برنج و حدود ۴ لیوان آب را اضافه کنید و اجازه دهید مواد با حرارت ملایم بپزند.
در اواخر پخت، سبزی گشنیز و برگ چغندر (یا اسفناج) را بیفزایید و اجازه دهید سوپ جا بیفتد. پس از پخت کامل، نمک، ادویه و آبلیمو را افزوده و با حرارت کم چند دقیقه دیگر بگذارید بماند تا عطر سبزیها آزاد شود.
این سوپ سبک، مقوی و ضدالتهاب است و برای فصول سرد و ضعف بدن بسیار مناسب میباشد.
ابتدا سیب زمینی را شسته، پوست کنده و نگینی خرد نمایید سپس آن را به همراه گوجه فرنگی و هویج خرد شده به سبزی جات افزوده و با مقداری آب روی حرارت مناسب بگذارید تا به تدریج بپزند در انتها روغن، نمک،آب لیموترش و سایر ادویه جات را به سوپ بیفزایید و اجازه دهید تا جا بیفتد.
بلغور جو که از قبل خیس کرده اید را با روغن، نمک، زردچوبه و چند لیوان آب بپزید.
کدو، هویج نگینی و کرفس خرد کرده را به غذا اضافه کنید.
سپس سبزیجات را همراه با فلفل سبز و زنجبیل اضافه کنید و اجازه دهید غذا با حرارت ملایم پخته و جا بیوفتد.
ابتدا هویج، کدو و شلغم را شسته، پوست گرفته و خرد کنید. در قابلمهای مناسب کمی روغن زیتون بریزید، سبزیها را همراه با زردچوبه کمی تفت دهید تا عطرشان آزاد شود. سپس حدود ۴ تا ۵ لیوان آب افزوده و اجازه دهید مواد با حرارت ملایم بپزند.
وقتی سبزیجات نرم شدند، سبزی آش و سبوس را اضافه کرده و بگذارید سوپ آرام بجوشد تا کاملاً غلیظ و جا افتاده شود. در پایان نمک و فلفل را اضافه کنید.
این سوپ سبک، ضدالتهاب و سرشار از فیبر است و به تقویت سیستم ایمنی و پاکسازی بدن کمک میکند.
ابتدا پیاز را خرد کرده و در کمی روغن زیتون تفت دهید تا سبک و طلایی شود. سپس زردچوبه را اضافه کرده و کمی هم بزنید تا عطر آن آزاد شود. چغندرها را پوست گرفته، خرد کرده و به قابلمه بیفزایید. حدود ۴ تا ۵ لیوان آب اضافه کنید و اجازه دهید چغندرها نیمپز شوند.
سپس سبزی آش و سبوس برنج یا گندم را بیفزایید و اجازه دهید سوپ با حرارت ملایم بپزد تا جا بیفتد و بافتی نرم و یکدست پیدا کند. در پایان، نمک و در صورت تمایل کمی آبلیمو یا سرکه طبیعی بیفزایید.
این سوپ سرشار از آنتیاکسیدان، فیبر و مواد معدنی است و برای پاکسازی بدن و خونسازی بسیار مفید میباشد.
ابتدا پیاز را خرد کرده و با روغن زیتون در قابلمه تفت دهید تا سبک شود. گوشت خردشده را افزوده و همراه با زردچوبه و فلفل سیاه کمی سرخ کنید تا رنگ آن تغییر کند. سپس رب گوجهفرنگی را اضافه کرده و چند دقیقه دیگر تفت دهید تا خامی رب گرفته شود.
در این مرحله به، هویج و سیبزمینی خرد شده را به ترتیب روی گوشت بچینید. کمی نمک و دارچین روی مواد بپاشید و حدود ۱ تا ۲ لیوان آب جوش اضافه کنید. درِ قابلمه را بگذارید و اجازه دهید با حرارت ملایم بپزد تا مواد کاملاً نرم و سس غلیظی ایجاد شود.
تاسکباب را میتوانید با نان یا برنج سرو کنید. این غذا معطر، مقوی و دارای طبعی متعادل است که برای فصول خنک بسیار مناسب میباشد.
ابتدا پیاز را خرد کرده و با کمی روغن زیتون در قابلمه تفت دهید تا سبک شود. مرغ یا بلدرچین را افزوده و کمی سرخ کنید تا رنگ آن تغییر کند. سپس چوب دارچین و در صورت تمایل هویج خردشده را اضافه کنید.
حدود ۳ لیوان آب جوش به مواد اضافه کرده و اجازه دهید با حرارت ملایم بپزند تا گوشت کاملاً نرم شود. در مراحل پایانی پخت، زعفران دمکرده، گلاب، نمک و فلفل را اضافه کنید و بگذارید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دیگر آرام بجوشد تا عطرها با هم ترکیب شوند.
این آبگوشت سبک و معطر، جایگزینی عالی برای آبگوشتهای سنگین سنتی؛ با طبعی گرم، آرامشبخش و مقوی برای بدن و اعصاب است.
خوردن موادغذایی زیر به رفع ضعف در سرماخوردگی کمک میکند:
درمان طبیعی سرماخوردگی معمولاً از دمنوشهای گیاهی شروع میشود. این نوشیدنیهای گرم، علاوه بر تسکین علائم، به تقویت سیستم ایمنی و تسریع روند بهبود کمک میکنند. در ادامه با چند دمنوش مؤثر و کاربردی آشنا میشوید که هرکدام برای نوع خاصی از علائم سرماخوردگی مفید هستند.
آویشن یکی از شناختهشدهترین گیاهان دارویی ضدعفونیکننده است. خاصیت ضد ویروسی و ضد باکتریایی آن، گلودرد و سرفه را کاهش داده و به باز شدن مجاری تنفسی کمک میکند.
افرادی که دچار سرفه، گلودرد، التهاب گلو یا سینه یا خلط پشت حلق هستند.
۱ قاشق چایخوری آویشن خشک را در یک لیوان آب جوش بریزید، درب لیوان را بپوشانید و بعد از ۱۰ دقیقه صاف کرده و میل کنید.
میتوانید روزی ۲ تا ۳ بار از این دمنوش میل کنید. افزودن کمی عسل یا لیمو تازه اثر درمانی آن را بیشتر میکند.
در افراد مبتلا به ناراحتی معده یا رفلاکس ممکن است باعث سوزش معده شود. در دوران بارداری و کودکان زیر دو سال فقط با مشورت پزشک مصرف شود.
نعناع فلفلی خاصیت ضداحتقان دارد و به باز شدن بینی، کاهش التهاب سینوسها و رفع سردردهای ناشی از سرماخوردگی کمک میکند. ترکیبات موجود در آن باعث آرامش عضلات گلو و کاهش سرفه میشوند.
افرادی که درگیر گرفتگی بینی، سردرد یا تنگی نفس خفیف هستند.
برگ خشک یا تازه نعناع فلفلی را (حدود ۱ قاشق چایخوری خشک یا ۵ برگ تازه) در آب جوش دم کنید و بعد از ۵ تا ۷ دقیقه میل کنید.
نوشیدن ۲ فنجان در روز کافی است.
برای افراد مبتلا به رفلاکس معده یا اسید زیاد مناسب نیست. مصرف زیاد آن ممکن است باعث افت فشار یا خوابآلودگی شود.
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید و خانمهای باردار پیش از مصرف این دمنوش با پزشک خود مشورت کنند.
اسطوخودوس با اثر آرامبخشی و ضدالتهابی خود، به کاهش تب خفیف، کلافگی و بهبود کیفیت خواب در دوران سرماخوردگی کمک میکند. همچنین بوی ملایم آن تنفس را راحتتر میکند.
افرادی که هنگام سرماخوردگی دچار تب، بیخوابی، بیقراری یا سردرد عصبی میشوند.
نیم قاشق چایخوری گل خشک اسطوخودوس را در یک لیوان آب جوش دم کنید، پس از ۸ تا ۱۰ دقیقه صاف کرده و قبل از خواب بنوشید.
بهتر است روزی یکبار (شبها) مصرف شود.
در دوز بالا باعث خوابآلودگی زیاد میشود. در دوران بارداری و شیردهی بهتر است با احتیاط مصرف شود.
پونه از خانواده نعناعیان است و خاصیت ضد باکتری و ضد ویروسی بالایی دارد. به رفع التهاب گلو، تب و تهوع کمک میکند و در پاکسازی مجاری تنفسی مؤثر است.
افرادی که دچار گلودرد یا تب خفیف هستند یا احساس سنگینی در سینه دارند.
نصف قاشق چایخوری پونه خشک را در آب جوش دم کرده و روزی ۲ بار میل کنید.
در صورت تمایل میتوانید با عسل و چند قطره آبلیمو ترکیب کنید تا طعم و خاصیتش بیشتر شود.
مصرف زیاد آن ممکن است باعث تحریک معده شود. در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است چون خاصیت قاعده آور دارد.
پنیرک گیاهی با خاصیت مرطوبکنندگی بالا است که تحریک گلو، سرفه خشک و گرفتگی صدا را کاهش میدهد. لعاب طبیعی موجود در آن، بافت گلو را آرام میکند و التهاب را کاهش میدهد.
افرادی با سرفه خشک یا گلودرد شدید، بهویژه کودکان و کسانی که از مصرف داروهای شیمیایی پرهیز میکنند.
۱ قاشق غذاخوری گل یا برگ خشک پنیرک را در یک لیوان آب جوش بریزید، درب آن را ببندید و بعد از ۱۵ دقیقه صاف کنید.
روزی ۲ بار مصرف کنید تا التهاب گلو کاهش یابد.
تداخل دارویی خاصی ندارد، اما در افرادی که داروهای زیادی مصرف میکنند ممکن است جذب داروها را کاهش دهد.
زوفا یکی از گیاهان کمتر شناخته شده اما بسیار مؤثر در درمان سرفه و تنگی نفس است. خاصیت ضداحتقان دارد و به دفع خلط و باز شدن مجاری تنفسی کمک میکند.
افرادی با سرفه خلطدار، خسخس سینه یا تنگی نفس
۱ قاشق چایخوری زوفا را در یک فنجان آب جوش دم کنید. بعد از ۱۰ دقیقه صاف کرده و روزی ۲ بار بنوشید.
در صورت تمایل میتوانید آن را با پونه یا آویشن ترکیب کنید.
در افراد مبتلا به فشار خون بالا یا بیماریهای قلبی بهتر است با احتیاط مصرف شود. در دوران بارداری و همچنین افرادی که از داروهای ضدافسردگی مصرف میکنند، ممنوع است.
عناب سرشار از آنتیاکسیدان و ویتامین C است و به کاهش التهاب، تسکین گلودرد و تقویت سیستم ایمنی کمک میکند. همچنین خاصیت آرام بخشی دارد و خواب راحتتری فراهم میکند.
افرادی که دچار تب، گلودرد و بیحالی عمومی هستند.
۵ تا ۶ عدد عناب را بشویید، پوستش را کمی ترک دهید و در ۲ لیوان آب بجوشانید تا حجم آن به نصف برسد.
میتوانید روزی ۱ تا ۲ فنجان از این دمنوش گرم را میل کنید.
در افراد با قند خون بالا باید با احتیاط مصرف شود چون عناب مقداری قند طبیعی دارد.
| علامت | ترکیب گیاهی موثر |
|---|---|
| سرفه و تب | آویشن + پونه + عسل |
| سردرد و بی خوابی | نعناع فلفلی + اسطوخودوسنکته: این روش برای کودکان ممنوع است |
| گلودرد و سرفه خشک | پنیرک + عناب |
| آبریزش بینی | زنجبیل تازه+ چوب دارچین+ آویشن یا نعناع |
اگرچه درمان طبیعی سرماخوردگی با دمنوشهای گیاهی در بیشتر موارد مؤثر و کافی است، اما گاهی نشانههایی بروز میکند که نشان میدهد بدن به مراقبت پزشکی بیشتری نیاز دارد. در این شرایط، تأخیر در مراجعه به پزشک میتواند منجر به عفونتهای شدیدتر مثل برونشیت یا عفونت سینوسها و گوش شود.
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، حتماً با پزشک مشورت کنید:
در چنین شرایطی، مصرف دمنوشها یا داروهای خانگی ممکن است کافی نباشد و حتی در برخی موارد باعث تأخیر در تشخیص بیماری اصلی شود.
درمان طبیعی سرماخوردگی با دمنوشهای گیاهی، روشی ساده و مؤثر برای کاهش علائم، تقویت سیستم ایمنی و کوتاهتر کردن دوره بیماری است.
گیاهانی مانند آویشن، پنیرک، نعناع فلفلی، پونه، زوفا، اسطوخودوس و عناب هر یک با خاصیت ضد ویروسی، ضدالتهابی یا آرامبخشی خود میتوانند جایگزینی امن برای داروهای شیمیایی باشند.
خواب کافی، مصرف مایعات گرم، تغذیه سبک و استفاده منظم از دمنوشهای گیاهی به بدن فرصت میدهد تا خودش با ویروس مقابله کند.
در نهایت، برای داشتن بدنی مقاوم در برابر ویروسهای فصلی، بهتر است دمنوشهای گیاهی را نهفقط هنگام بیماری، بلکه به عنوان بخشی از روال روزانه تقویت سیستم ایمنی خود در فصل سرد مصرف کنید.
